Οι Περιθωριοποιημένοι

Η κοινωνική κατασκευή ενός χρήστη μαριχουάνας.

Στο έργο του Η. Becker (2000) «Oι περιθωριοποιημένοι», για πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο καταγράφηκε η τάση εκείνη που υποδεικνύει τη χρήση ψυχοτρόπων ουσιών για απόλαυση και η πορεία προς τη συστηματική χρήση, η οποία απορρίπτει τις ατομοκεντρικές προσεγγίσεις σχετικά με την ειδική ψυχολογία και ιδιοσυγκρασία του ατόμου, που κάνει χρήση μαριχουάνας, αναδεικνύοντας τους κοινωνικούς παράγοντες και ειδικά το γεγονός ότι είναι η ίδια η αποκλίνουσα συμπεριφορά που διαμορφώνει τα κίνητρα και όχι κάποιοι ψυχολογικοί–παθολογικοί παράγοντες. Η έρευνα του Becker αποτέλεσε σταθμό στην κοινωνιολογία της αποκλίνουσας συμπεριφοράς.

Παρά το γεγονός ότι ασχολείται με το χρήστη μαριχουάνας, μία ψυχότροπη ουσία που δεν παράγει εθισμό ή σε κάθε περίπτωση έχει τελείως διαφορετικές επιπτώσεις από τα οπιούχα ή την κοκαΐνη κλπ., η μελέτη αυτή ανέδειξε τα στάδια μέσα από τα οποία κάποιος γίνεται ψυχαγωγικός–περιστασιακός χρήστης και στη συνέχεια συστηματικός:

  1. Η δοκιμή και το φτιάξιμο: Ο αρχάριος δεν αρκεί να καπνίσει μόνο αλλά πρέπει να μάθει την τεχνική του καπνίσματος, ώστε να εισπνέει αρκετή δόση για να έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Εάν δεν φτιαχτεί ο χρήστης, δεν πρόκειται να αποκτήσει δική του άποψη- ιδέα για την επίδραση του ναρκωτικού.
  2. Το δεύτερο στάδιο είναι να μάθει να αναγνωρίζει τις επιδράσεις: Να αναγνωρίζει ότι αυτό που του συμβαίνει, αφού έχει καπνίσει, είναι «φτιάξιμο». Πολλοί αρχάριοι χρήστες δεν αναγνωρίσουν, δεν καταλαβαίνουν ότι το ναρκωτικό έχει επιδράσει σε αυτούς. Θεωρούν τη συμπεριφορά τους κανονική ή ότι οφείλεται σε κάτι άλλο. Η αναγνώριση του φτιαξίματος έρχεται κατά κανόνα μέσα από τους άλλους που του «μαθαίνουν» να χαρακτηρίζει αυτό που του συμβαίνει ως «φτιάξιμο». Ακούει από τους άλλους τι είναι φτιάξιμο και το εφαρμόζει στην περίπτωσή του. Μόνο όταν ο αρχάριος είναι ικανός να φτιάχνεται, θα συνεχίσει τη χρήση για ευχαρίστηση.
  3. Το τρίτο στάδιο, που μπορεί απέχει από το δεύτερο, είναι να μάθει να απολαμβάνει. Να αναγνωρίζει και να χαρακτηρίζει, δηλαδή, τα συμπτώματα της επίδρασης του ναρκωτικού ως θετικά και ευχάριστα. Η χρήση ψυχοτρόπων ουσιών δεν προκαλεί πάντοτε ευχάριστες επιδράσεις ή τουλάχιστον σε πολλές περιπτώσεις είναι ασαφείς. Ο αρχάριος θα συνεχίσει τη χρήση μόνο εάν επαναπροσδιορίσει τις αισθήσεις που αποκομίζει ως ευχάριστες. Ο επαναπροσδιορισμός γίνεται μέσα από την αλληλεπίδραση με πιο έμπειρους χρήστες, που του μαθαίνουν ότι αυτό που νοιώθει είναι ευχάριστο, έχει περιορισμένη διάρκεια, δεν πρόκειται να του αλλάξει τη ζωή, να χάσει τα λογικά του ή να τον βλάψει. Πολλές εμπειρίες στην αρχή μοιάζουν τρομακτικές, επειδή είναι ασαφείς και προκαλούν φόβο. Ο έμπειρος χρήστης μαθαίνει στον αρχάριο να απολαμβάνει και να μην φοβάται. Σταδιακά, αυτό που στην αρχή ήταν δυσάρεστο, στη συνέχεα γίνεται ευχάριστο και αργότερα επιθυμητό. Η έννοια της απόλαυσης εισάγεται με τον ευνοϊκό προσδιορισμό της εμπειρίας που αποκτά ο ένας από τον άλλον. Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή του ατόμου μαζί με άλλους σε αυτή την εμπειρία, είναι καθοριστική για να συνεχίσει. Σε αυτό το διάστημα, από το πρώτο έως το τρίτο στάδιο, το άτομο διαμορφώνει κίνητρα για να συνεχίσει τη χρήση, που μόνο η ατομική εμπειρία μπορεί να του διαμορφώσει, καθώς πριν δεν ήξερε τι είναι και πώς είναι .
  4. Το τέταρτο στάδιο είναι η προμήθεια της ουσίας : Στην αρχική φάση αυτού του σταδίου, το άτομο κάνει χρήση όταν βρίσκεται με άλλους στους οποίους η ουσία είναι διαθέσιμη. Αυτό μπορεί να συμβαίνει συχνά, αλλά όχι σε τακτά χρονικά διαστήματα. Το άτομο όταν δεν βρίσκεται με αυτούς που διαθέτουν την ουσία, δεν κάνει χρήση ούτε την αναζητά. Τότε πλέον είναι περιστασιακός χρήστης.
  5. Το πέμπτο στάδιο προκύπτει όταν για διάφορους λόγους, κυρίως κοινωνικούς, το άτομο καθώς αρχίζει να κατευθύνεται σε ένα πιο συστηματικό τρόπο χρήσης, «αναγκάζεται» από τα πράγματα να φροντίσει για τη δική του προμήθεια. Επομένως, μέσω των ήδη υπαρχόντων γνωριμιών της ομάδας, έρχεται κατά κανόνα για πρώτη φορά σε επαφή με τον έμπορο. Αφού περάσει αυτό το στάδιο και νιώσει ασφαλής για τη συναλλαγή και ότι δεν κινδυνεύει από την αστυνομία τηρώντας πάντοτε διάφορους κανόνες και όντας προσεκτικός, τότε γίνεται «πελάτης». Σε αυτή τη φάση, αρχίζει το στάδιο της συστηματικής χρήσης, καθώς η ποσότητα την οποία αγοράζει είναι συνήθως μεγαλύτερη από αυτή που χρειάζεται για μια δόση. Έτσι, ενώ πριν δεν υπήρχε άμεσα διαθέσιμη ποσότητα, τώρα η ύπαρξή της καθιστά πιθανή την αύξηση της συχνότητας χρήσης. Σταδιακά, και ειδικότερα αν έχουν προηγηθεί μεταβολές στη διαθεσιμότητα της ουσίας λόγω σύλληψης εμπόρων κλπ., οι αλλαγές στον τρόπο προμήθειας μπορούν να οδηγήσουν σε μία νέα κατάσταση όπου το ναρκωτικό είναι προσβάσιμο μόνο μέσα από παράνομους διαύλους.
  6. Η αύξουσα συχνότητα χρήσης δημιουργεί και ανάγκες προστασίας του χρήστη από τρίτους μη χρήστες. Στο πλαίσιο αυτό, εφόσον το κρύβει από τους οικείους του, πρέπει να προστατευθεί για να μην το μάθουν και επίσης για να μην «προδοθεί», καθώς δεν θα μπορεί να κρύψει τις επιδράσεις του ναρκωτικού όταν είναι φτιαγμένος και βρίσκεται με μη χρήστες. Η συνήθεια αυτή αρχίζει να περιβάλλεται από μυστικότητα, όπου για πολλούς λόγους ο χρήστης καταλήγει να προστατεύεται και να νοιώθει ασφαλής μόνο όταν συνευρίσκεται με άλλους χρήστες. Εάν δεν συμβεί αυτό, ο χρήστης δεν περνάει στο στάδιο της συστηματικής χρήσης.
  7. Από το στάδιο αυτό και μετά, έχει ολοκληρωθεί και μια άλλη διαδικασία, εκείνη του εξορθολογισμού της χρήσης ή ακόμα και η υποβολή στον εαυτό της ιδέας ότι το ναρκωτικό, αντί να είναι επιβλαβές, κάνει καλό. Το άτομο νοιώθει ελεύθερο να χρησιμοποιήσει μαριχουάνα, όταν φθάσει να θεωρεί τις συμβατικές απόψεις ως απληροφόρητες ή/και αδαείς και τις αντικαταστήσει με τη δική του εσωτερική άποψη. Τότε όμως έχει μεταβληθεί σε τακτικό–συστηματικό χρήστη.

Σε ό,τι αφορά τα κανναβοειδή, είναι σαφές ότι μπορεί κάποιος να μην γίνει συστηματικός χρήστης ή να προχωρήσει ένα επίπεδο πάνω. Για τα άλλα ναρκωτικά όμως, τα ζητήματα αυτά είναι πιο περίπλοκα.

Search Our Site

anthologio
questionaire
epub flashbook
e pub pdf

Σημαντικό!

Τρείς είναι οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη του μεσολαβητικού ρόλου της αστυνομίας ειδικά στο ζήτημα της αστυνόμευσης των εξαρτημένων και αφορούν: α) την ανάπτυξη της ήπιας αστυνόμευσης, β) τον συγκερασμό της με τις πολιτικές μείωσης της βλάβης στον τομέα των εξαρτήσεων που ακολουθούνται από τους φορείς υγείας και γ) τη συνεχή μελέτη και εκτίμηση των επιπτώσεων που έχει η παγκοσμιοποιημένη διάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης.