Δικαιώματα, κράτηση στην αστυνομία και ανάκριση

Οι περισσότερες περιπτώσεις κακομεταχείρισης ή υποβολής του κρατούμενου σε βασανιστήρια, διαπιστώνονται κατά το στάδιο που ακολουθεί άμεσα τη σύλληψη και σε σχέση με την ανάκριση. Η αρχή της αναλογικότητας διέπει αυτό το στάδιο.Δηλαδή, αφενός η αναλογία ανάμεσα στο σκοπό της σύλληψης και ανάκρισης και αφετέρου τα μέσα που χρησιμοποιούνται προτού να μεταφερθεί ο κρατούμενος σε κανονικό χώρο κράτησης και στη συνέχεια κατά το στάδιο κράτησής του από την αστυνομία (Kjaerum M., ό.π. 50, Reidy, ό.π. 23, CPT, 1996, General Report ).

Όπώς επισημαίνεται «...Ορισμένες χώρες είναι γνωστό ότι έχουν χρησιμοποιήσει τις λεγόμενες «άγχος και απειλή» τεχνικές ανάκρισης ή παρόμοιες τεχνικές. Αυτές οι τεχνικές ανάκρισης περιλαμβάνουν αισθητηριακή στέρηση, μακροχρόνια στέρηση ύπνου, παρατεταμένη διατήρηση των επώδυνων θέσεων του σώματος και επιλεκτική χρήση των παυσίπονων για τραυματίες κρατούμενους και άλλες μορφές σωματικής ή ψυχολογικής δυσανεξίας. Η ιδέα είναι συχνά να «μαλακώσουν» τον κρατούμενο υπό ανάκριση, να εκφοβίσουν ή να τους ενθαρρύνουν στην τήρηση ή να τους τιμωρήσουν για μη συμμόρφωση. Μια μακρά ανάκριση δεν συνιστά από μόνη της τα βασανιστήρια και η ανάκριση πάντα προϋποθέτει ένα ορισμένο ποσό της ψυχολογικής πίεσης. Ωστόσο, υπάρχει μεγάλος κίνδυνος, ότι αυτή η πίεση μπορεί να οδηγήσει σε παραβίαση της απόλυτης απαγόρευσης των βασανιστηρίων, σε βάναυση και εξευτελιστική μεταχείριση....».(Kjaerum M., ό.π.).

Επίσης, με παλαιότερη δήλωση της η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την πρόληψη των Βασανιστηρίων και της Απάνθρωπης/Εξευτελιστικής Μεταχείρισης (ΕΠΒ/CPT) (www.cpt.coe.int) επεσήμαινε ότι η στέρηση ύπνου μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να συνιστά βασανιστήρια, επισημαίνοντας περαιτέρω τα προβλήματα που μπορεί να προκληθούν, εάν εφαρμοστεί αυτή η θέση ως ερμηνευτικό μέτρο: «...η δήλωση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε αποδοχή της στέρησης ύπνου ως παρεμπίπτουσας και νόμιμης παρενέργειας της διαδικασίας ανάκρισης, αλλά και στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για μεταχείριση που απαγορεύεται εάν εφαρμοστεί με σκοπό τη θραύση της βούλησης στο θύμα. Επιπλέον, οι «στρες και απειλή» τεχνικές ανάκρισης, μπορούν εύκολα να εξελιχθούν σε αυτό που ονομάζεται «μέτρια φυσική πίεση». Τέτοιες τεχνικές ανάκρισης, είτε μόνες τους είτε σε συνδυασμό, συνιστούν βασανιστήρια, σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία...» (Kjaerum M., ό.π., σ. 50).

Μια ποικιλία και πληθώρα περιπτώσεων παραβίασης του άρθρου 3 οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι είναι ουσιώδες σε αυτό το στάδιο κράτησης, να προσδιοριστούν ορισμένες θεμελιώδεις συνθήκες που εξασφαλίζουν τον κρατούμενο από την κακομεταχείριση, οι οποίες είναι οι ακόλουθες (Reidy, A., ό.π., σ. 25):

  • Το δικαίωμα του κρατούμενου να κοινοποιήσει την κράτησή του σε τρίτο πρόσωπο της επιλογής του (οικογένεια, φίλοι, πρόξενοι).
  • Το δικαίωμα να έχει πρόσβαση σε δικηγόρο.
  • Το δικαίωμα να ζητήσει ιατρική εξέταση από γιατρό της επιλογής του (σ. 25).

Αυτές οι συνθήκες εξασφαλίζουν επίσης και την Αστυνομία από καταγγελίες.

Όσον αφορά τη διαδικασία της ανάκρισης, η CPT (ΕΠΒ, CPT/Inf/E (2002) 1 - Rev. 2011) θεωρεί ότι πρέπει να υπάρχουν σαφείς κανόνες ή κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο με τον οποίο η αστυνομία πρόκειται να διεξάγει τη συνέντευξη.

Ειδικότερα πρέπει να ορίζεται:

  • Η ενημέρωση του κρατούμενου για την ταυτότητα (όνομα και/ή τον αριθμό) των παρευρισκομένων στη συνέντευξη.
  • Η επιτρεπόμενη διάρκεια της συνέντευξης
  • Οι περίοδοι ανάπαυσης μεταξύ συνεντεύξεων και τα διαλειμμάτων κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης.
  • Οι χώροι στους οποίους μπορεί να γίνει η συνέντευξη.
  • Πότε ο κρατούμενος μπορεί να υποχρεωθεί να σταθεί όρθιος ενώ ερωτάται.
  • Ο τρόπος συνέντευξης των ατόμων που βρίσκονται υπό την επήρεια ναρκωτικών, αλκοόλ κλπ.
  • Η απαίτηση για την συστηματική τήρηση στοιχείων: α) για το χρόνο έναρξης και λήξης της συνέντευξης, β) για κάθε αίτημα που υποβάλλεται από έναν κρατούμενο κατά τη διάρκεια μιας συνέντευξης και γ) για τα πρόσωπα που είναι παρόντα κατά τη διάρκεια κάθε συνέντευξης.
  • H CPT θεωρεί ότι η ηλεκτρονική καταγραφή των αστυνομικών ανακρίσεων είναι ένα άλλο χρήσιμο διασφάλισης κατά της κακομεταχείρισης των κρατουμένων (καθώς έχει σημαντικά πλεονεκτήματα και για την αστυνομία).
  • Επίσης, η CPT θεωρεί ότι «....η ανάκριση υπόπτων για εγκληματικές ενέργειες, είναι ένα έργο που απαιτεί ειδική εκπαίδευση, εφόσον πρόκειται να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο ικανοποιητικό. Πρώτον και κύριον, ο ακριβής σκοπός της εν λόγω ανάκρισης θα πρέπει να γίνει απόλυτα σαφής: θα πρέπει να καθίσταται σαφές ότι στόχος πρέπει να είναι να αποκτήσει [η αστυνομία] ακριβείς και αξιόπιστες πληροφορίες για να ανακαλύψει την αλήθεια για τα θέματα της έρευνας, όχι για να αποσπάσει μια ομολογία από κάποιον που ήδη τεκμαίρεται, στα μάτια των αξιωματικών που παίρνουν την συνέντευξη, ότι είναι ένοχος. Εκτός από την πρόβλεψη για παροχή της κατάλληλης κατάρτισης, η διασφάλιση της αφοσίωσης των υπαλλήλων επιβολής του νόμου στον ανωτέρω στόχο θα διευκολυνθεί σε μεγάλο βαθμό από την κατάρτιση ενός κώδικα δεοντολογίας για την ανάκριση υπόπτων για εγκληματικές ενέργειες...».

 

Search Our Site

anthologio
questionaire
epub flashbook
e pub pdf

Σημαντικό!

Τρείς είναι οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη του μεσολαβητικού ρόλου της αστυνομίας ειδικά στο ζήτημα της αστυνόμευσης των εξαρτημένων και αφορούν: α) την ανάπτυξη της ήπιας αστυνόμευσης, β) τον συγκερασμό της με τις πολιτικές μείωσης της βλάβης στον τομέα των εξαρτήσεων που ακολουθούνται από τους φορείς υγείας και γ) τη συνεχή μελέτη και εκτίμηση των επιπτώσεων που έχει η παγκοσμιοποιημένη διάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης.