Οι γενικότερες συνθήκες

Όπώς ήδη αναφέρθηκε στο κεφάλαιο 1, σήμερα είναι ευρύτερα αποδεκτό ότι οι δομικοί παράγοντες έχουν συχνά καθοριστικό ρόλο (οι παράγοντες δηλαδή που έχουν σχέση με τις κοινωνικές συνθήκες και την κοινωνική διάρθρωση) στην έκταση του προβλήματος των ναρκωτικών και στη διάδοση των εξαρτήσεων τόσο σε ομάδες όσο και σε ατομικό επίπεδο. Για αυτό και υποστηρίζεται ότι οι πολιτκές για τα ναρκωτικά που υιοθετούνται σε διαφορά επίπεδα κρατικής και δημόσιας πολιτικής δεν μπορούν να αναπτύσσονται ανεξάρτητα η μία από την άλλη ή η μία χωρίς την άλλη (UKPDC, 2012, ό.π.) . Ειδικότερα:

1. Κοινωνικός αποκλεισμός. Ένας παράγων που συμβάλλει στην εμπλοκή με τα ναρκωτικά και τη διάδοση της κατάχρησής τους είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός. Ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι ένα σύνθετο φαινόμενο που λαμβάνει διάφορες μορφές και η συσχέτιση του με την επέκταση της χρήσης και κατάχρησης ναρκωτικών δεν είναι αυτόματη και μηχανιστική, αλλά αποτελεί συνάρτηση πολλών παραμέτρων ατομικών και περιβαλλοντικών. Η κοινωνική διάρθρωση και η θέση ενός ατόμου ή μιας ομάδας στο κοινωνικό σύστημα έχουν ιδιαίτερο ρόλο και για την προσφορά και για τη ζήτηση. Δηλαδή, έχει μεγάλη σημασία το πλαίσιο και οι συνθήκες κοινωνικής ένταξης και αποκλεισμού από βασικά κοινωνικά αγαθά και δικαιώματα που θεωρούνται προϋποθέσεις υλικής και αξιοπρεπούς διαβίωσης.

Ενώ το να είναι κάποιος ευάλωτος σε σχέση με την εξάρτηση από τα ναρκωτικά συναρτάται και με ατομικούς παράγοντες, είναι σαφές ότι αυτοί οι παράγοντες μπορεί να ενισχυθούν από δομικές κοινωνικές συνθήκες (ανεργία, κοινωνική ευπάθεια, χαμηλές προσδοκίες και μεταβολή κοινωνικού status), που πλαισιώνουν τη χρήση και την εξάρτηση καθώς ευνοούν τη μετάβαση από τη μη εξάρτηση στην εξαρτημένη χρήση ναρκωτικών ή στη χρήση με μεγαλύτερους κινδύνους κλπ. (UKDPC, 2012, σ. 79. Briones, A., Cumsille, F., Henao, A., Pardo, B., (eds), 2013).

Η σχέση ανάμεσα στη χρήση ναρκωτικών και τις κοινωνικές συνθήκες δεν εξελίσσεται πάντοτε έτσι, αλλά οι συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού ενισχύουν τη διαδικασία εσωτερίκευσης της χαμηλής αυτοεκτίμησης, την απώλεια της εμπιστοσύνης στις προσωπικές ικανότητες και μια μοιρολατρική στάση απέναντι στο μέλλον με αποτέλεσμα να αμβλύνεται ο αυτο-έλεγχος και οι άνθρωποι να γίνονται πιο ευάλωτοι σε σχέση με τα ναρκωτικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι εμπλέκονται με τα ναρκωτικά μόνο οι κατώτερες κοινωνικές τάξεις αλλά ότι:

- Στις χώρες παραγωγής όπώς π.χ. στη Λατινική Αμερική και στην Ασία οι κοινότητες που εμπλέκονται με την παραγωγή υποφέρουν από συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού.

- Σε πιο εύπορες κοινότητες η χρήση ουσιών δεν έχει συνέπειες πέρα από τον ίδιο το χρήστη και την οικογένειά του, ενώ στις πιο φτωχές κοινότητες αυτό έχει συνέπειες για την ίδια την κοινότητα την οποία καθιστά περισσότερο ευάλωτη: τα ναρκωτικά αποτελούν και ένα ‘ψυχαγωγικό’ μέσο και μία πηγή εσόδων για εγκληματικές συμμορίες, οι οποίες όχι σπάνια αποτελούν και «παράδειγμα» για νέους που δεν έχουν άλλες δυνατότητες ένταξης και απόκτησης κέρδους, καθιστώντας τις φτωχές κοινότητες πολλαπλά ευάλωτες στα ναρκωτικά (βλ. Briones, A., Cumsille, F., Henao, A., Pardo, B., (eds), 2013. UKDPC, 2012, σ. 79 ).

- Το κοινωνικό στίγμα που συνοδεύει τους εξαρτημένους αποτελεί ένα ανασχετικό παράγοντα που μπορεί να επιδεινώσει το πρόβλημα, όταν η χρήση εντάσσεται και αφομοιώνεται σε ένα πλαίσιο περιθωριοποίησης και έλλειψης ευκαιριών. Το στίγμα μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά στο να απευθυνθούν οι χρήστες σε υπηρεσίες βοήθειας, θεραπείας κλπ. Επίσης, το στίγμα αποτελεί ένα από τους παράγοντες που συντελούν στην υπεραστυνόμευση των εξαρτημένων και στην αποβολή τους από την αγορά εργασίας (βλ. Briones, A., Cumsille, F., Henao, A., Pardo, B., (eds), 2013. UKDPC, 2012, σ. 89. UKDPC, 2010).

2. Ευκαιρίες πρόσβασης στις ψυχοδραστικές ουσίες. Στις χώρες κατανάλωσης, εκτός από τον κοινωνικό αποκλεισμό, μεγάλη σημασία έχει και η υπερπροσφορά ευκαιριών πρόσβασης σε καταναλωτικά αγαθά (και μεταξύ αυτών και στα ναρκωτικά). Η υπερπροσφορά ευκαιριών πρόσβασης στα ναρκωτικά, σε συνδυασμό με την υπερ-προσαρμογή σε πρότυπα life style θεωρείται βασικός παράγοντας που οδηγεί στα ναρκωτικά. Η αδυναμία ανταπόκρισης στις κοινωνικές πιέσεις μιας ακραία ανταγωνιστικής κοινωνίας κάνει τους ανθρώπους ευάλωτους στα ναρκωτικά. Και στις δύο περιπτώσεις, κοινός τόπος είναι η απουσία κρατικών πολιτικών ικανών αφενός να αποτρέψουν τον κοινωνικό αποκλεισμό και αφετέρου να διαμορφώσουν πρότυπα ζωής που δεν συνδέονται με την κοινωνία της αγοράς. Η απουσία αυτή οδηγεί τους ανθρώπους σε θετικές κατ΄αρχήν στάσεις απέναντι στα ναρκωτικά σε συνδυασμό πάντα με τις πιέσεις που ασκεί η ίδια η αγορά ναρκωτικών.

Η μαζική διάδοση της χρήσης ναρκωτικών συνδέεται με την κρίση του κράτους πρόνοιας και του κράτους δικαίου καθώς οι πολιτικές κοινωνικής προστασίας δεν μπορεί να είναι αποκομμένες από άλλες κυβερνητικές πολιτικές που αποτελούν θεμέλια του Δημοκρατικού Κράτους Δικαίου. Επομένως, πρέπει να συναρτώνται με τις κυβερνητικές πολιτικές (διαφάνεια, εγγύηση ασφάλειας, παρουσία του κράτους, ένα δικαιϊκό σύστημα που να λειτουργεί). (βλ. και Briones, A., Cumsille, F., Henao, A., Pardo, B., (eds), 2013. UKDPC, 2012),

Search Our Site

anthologio
questionaire
epub flashbook
e pub pdf

Σημαντικό!

Τρείς είναι οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη του μεσολαβητικού ρόλου της αστυνομίας ειδικά στο ζήτημα της αστυνόμευσης των εξαρτημένων και αφορούν: α) την ανάπτυξη της ήπιας αστυνόμευσης, β) τον συγκερασμό της με τις πολιτικές μείωσης της βλάβης στον τομέα των εξαρτήσεων που ακολουθούνται από τους φορείς υγείας και γ) τη συνεχή μελέτη και εκτίμηση των επιπτώσεων που έχει η παγκοσμιοποιημένη διάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης.