Αρχές που διέπουν τη δράση της αστυνομίας

Σε συνδυασμό με τα άρθρα του Συντάγματος, η δράση και η λειτουργία της αστυνομίας απέναντι στους πολίτες αλλά και εσωτερικά, διέπεται από ορισμένες αρχές – θεμέλια του κράτους δικαίου, οι οποίες αποτελούν και σαφείς και δεσμευτικές καθοδηγητικές κατευθύνσεις για το πώς και υπό ποιος όρους μπορεί να δρα. Συνοπτικά οι αρχές αυτές είναι οι εξής:

  1. Η αρχή της νομιμότητας (Συντ. άρθρο 26, παρ. 2, άρθρα 43,50,82,83,95 παρ. 1 ).

    Η δράση της αστυνομίας πρέπει να είναι σύμφωνη με το δίκαιο της Ε.Ε., το Σύνταγμα και τους Νόμους του Κράτους. Η δράση της αστυνομίας πρέπει να διέπεται από τη νομιμότητα κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας. Αφορά την επιλογή των κατάλληλων μέσων και λύσεων κατά την κρίση τους, ενώπιον μιας πιεστικής κατάστασης για τη διαφύλαξη της τάξης και την εφαρμογή του νόμου, χωρίς ωστόσο να επέλθει βλάβη στη ζωή, στην προσωπικότητα και στα λοιπά δικαιώματα των ανθρώπων.

    Κάμψη της αρχής της νομιμότητας μπορεί να υπάρχει όταν προεξάρχει η αρχή της θεμιτής παρανομίας ή της σκοπιμότητας για λόγους δημόσιου συμφέροντος, ενώ ταυτόχρονα συντρέχουν εξαιρετικές περιστάσεις.

  2. Η αρχή ειδικής νομιμοφροσύνης των αστυνομικών οργάνων

    Η αρχή αυτή αφορά την προστασία κυρίως του πολιτεύματος και τις όποιες ενέργειες στρέφονται εναντίον του, την ειδική αφοσίωση των αστυνομικών στο Σύνταγμα και την έννομη τάξη που αυτό καθιερώνει, όπώς και την αφοσίωση στην πατρίδα. Αυτή η ειδική αφοσίωση παραπέμπει και στη δράση, ακόμα και χωρίς διαταγή, σε περίπτωση που κινδυνεύει η κρατική και η διοικητική έννομη τάξη.

  3. Η αρχή της αμεροληψίας της Αστυνομικής διοίκησης – Αρχή της ισότητας

    Επιβάλλει την ανάγκη τήρησης ουδετερότητας και αποστασιοποίησης από σχέσεις υπερβολικής οικειότητας με τους πολίτες.

  4. Αρχή της υπεροχής του δημόσιου συμφέροντος

    Πρόκειται για μία αρχή που προφανώς προτάσσει το γενικό συμφέρον της πολιτείας και του κοινωνικού συνόλου. Ωστόσο, είναι από πολλές πλευρές αποδεκτό ότι ο προσδιορισμός του δημόσιου συμφέροντος εκ των προτέρων είναι μία προβληματική διαδικασία. Ο όρος είναι αόριστος και ασαφής, ενώ επιδέχεται μεγάλου βαθμού καταχρήσεων κατά την ερμηνεία του. Η αρχή του Δημόσιου Συμφέροντος δεν μπορεί να υπερβαίνει το πλαίσιο και τα όρια που ορίζει το Σύνταγμα και το δίκαιο και εκφράζεται από αυτά.

  5. Η αρχή της αναλογικότητας

    Η αρχή της αναλογικότητας διέπει κατ’ εξοχήν τη δράση της Αστυνομίας και κατοχυρώνεται στο άρθρο 25§1 και 28§1 του Συντάγματος και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Διακαιωμάτων του Ανθρώπου (Ε.Σ.Δ.Α.) (άρθρα 6§1,8§2, 9§2, 10§2).

    Πρόκειται για μία αρχή που επιβάλει περιορισμούς στη δυνατότητα της κρατικής εξουσίας να περιορίζει ατομικά δικαιώματα. Κατά συνέπεια, τα δικαιώματα του ανθρώπου δεν επιτρέπεται να περιορίζονται από τα αστυνομικά όργανα περισσότερο από όσο αναλογικά επιβάλλεται για να προστατευθούν είτε τα δικαιώματα άλλων είτε όψεις του δημόσιου συμφέροντος οι οποίες κατοχυρώνονται συνταγματικά και η διαφύλαξή τους εντάσσεται στην αποστολή της Ελληνικής Αστυνομίας. Θα πρέπει, δηλαδή, η εφαρμογή του νόμου να μην προσβάλλει την έννοια της ουσιαστικής δικαιοσύνης. Αυτό σημάνει ότι μεταξύ του νόμιμου σκοπού που επιδιώκει ένας περιορισμός και του συγκεκριμένου περιορισμού που επιβάλλεται, πρέπει να υπάρχει μία εύλογη σχέση η οποία να διέπεται από τρεις επιμέρους αρχές (που συνιστούν και κριτήρια εφαρμογής της αρχής):

    • Την αρχή της αναγκαιότητας: το μέτρο/περιορισμός που επιβλήθηκε συνεπάγεται τον ελάχιστο δυνατό περιορισμό για τον ιδιώτη ή το κοινό σε σύγκριση με άλλα δυνατά μέτρα (ΑΠ 6/2009).
    • Την αρχή της προσφορότητας (καταλληλότητας): ήταν η κατάλληλη ενέργεια ή το κατάλληλο μέσο αυτό που επιλέχθηκε για να φέρει τον επιδιωκόμενο αποτέλεσμα;
    • Την αρχή της αναλογικότητας με τη στενή έννοια: το μέτρο που λήφθηκε ή η πράξη που διενεργήθηκε, ασκήθηκε στην απολύτως απαραίτητη ένταση, ώστε η ωφέλεια να υπερτερεί της βλάβης που προκαλεί ο περιορισμός των ατομικών δικαιωμάτων (ΟλΑΠ 43/2005).

  6. Αρχή της ενότητας και συνέχειας των αστυνομικών υπηρεσιών

    Οι αστυνομικές υπηρεσίες διέπονται από μία ενότητα και συνέχεια υπό την έννοια ότι λογοδοτούν και ενεργούν ως Σώμα και όχι αυτοτελώς έναντι του πολίτη.

  7. Επιμέρους αρχές που αφορούν την αστυνομική επέμβαση
    • Αρχή της διαρκούς ετοιμότητας.
    • Αρχή της δράσης.
    • Αρχή της προσήκουσας συμπεριφοράς.
    • Σεβασμός του τεκμηρίου της αθωότητας (δεσμεύει και το αστυνομικό προσωπικό).
    • Η αρχή της απαγόρευσης της καταχρηστικής άσκησης της αστυνομικής εξουσίας.
    • Η αρχή της απαγόρευσης της κατάχρησης της διαδικασίας.

    Αυτές οι αρχές που διέπουν τη δράση της Αστυνομίας εκτός από το Σύνταγμα θεμελιώνονται και πλαισιώνονται από τις διεθνείς δεσμεύσεις της Χώρας και από τηνομοθεσία για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε επίπεδο Ε.Ε.. Επομένως, η συστηματική εμπέδωση των αρχών που προαναφέρθηκαν, έχει ως απαραίτητο συμπλήρωμά της την κατανόηση βασικών ζητημάτων σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Search Our Site

anthologio
questionaire
epub flashbook
e pub pdf

Σημαντικό!

Τρείς είναι οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη του μεσολαβητικού ρόλου της αστυνομίας ειδικά στο ζήτημα της αστυνόμευσης των εξαρτημένων και αφορούν: α) την ανάπτυξη της ήπιας αστυνόμευσης, β) τον συγκερασμό της με τις πολιτικές μείωσης της βλάβης στον τομέα των εξαρτήσεων που ακολουθούνται από τους φορείς υγείας και γ) τη συνεχή μελέτη και εκτίμηση των επιπτώσεων που έχει η παγκοσμιοποιημένη διάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης.