Πρακτικές υποδείξεις για τη διαχείριση του φόβου

Σε ό,τι αφορά το φόβο που αναφέρουν οι αστυνομικοί για τους πρωτόπειρους, είδαμε ότι και οι περισσότεροι έμπειροι αστυνομικοί αξιολογούν σε υψηλό βαθμό την αίσθηση του φόβου, ειδικά εκείνου της επιμόλυνσης. Εκτός από μια αντικειμενική αντιμετώπιση της κατάστασης που βιώνουν οι αστυνομικοί, έχει μεγάλη σημασία η υποκειμενική στάση του ατόμου και της ομάδας στη διαχείριση του φόβου και, ενδεχομένως, θα ήταν σκόπιμη μια πιο ριζική αντιμετώπιση του φόβου. Ο φόβος όταν έχει μια πραγματική βάση μπορεί να αντιμετωπιστεί με πολλούς τρόπους, κατ’ αρχήν σε διαρθρωτικό επίπεδο (μέτρα της υπηρεσίας) και παράλληλα σε ατομικό (απομάκρυνση από την εστία φόβου, εξέταση του ενδεχόμενου να είναι αντανακλαστικός φόβος που προκύπτει από άλλα κοινωνικά προβλήματα του υποκειμένου, διερεύνηση ύπαρξης τραυματικών εμπειριών και θυματοποίησης σε πρώιμη ηλικία κλπ.).

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, κανένα από τα παραπάνω δεν συντρέχει σε υποκειμενικό τουλάχιστον επίπεδο και κυρίως, ακόμα και εάν συντρέχει, δεν αποτελεί πρακτική υπόδειξη, αλλά προσωπική και ιδιωτική επιλογή κάθε αστυνομικού. Το βέβαιο είναι ότι αυτές αλλά και άλλες καταστάσεις που βιώνουν οι αστυνομικοί, δημιουργούν πιέσεις και πολλές φορές ψυχικά τραύματα τα οποία, αν και δεν γίνονται συχνά αντιληπτά, διαμορφώνουν και προκαλούν αντιδράσεις τυπικές του λεγομένου μετατραυματικού στρές [ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ 32].

Εκτός όμως από την αντιμετώπιση τέτοιων προβλημάτων, στη συνέχεια παρατίθενται ορισμένες πρακτικές υποδείξεις για τη διαχείριση του φόβου, στο μέτρο του δυνατού, ώστε οι αντιδράσεις να είναι ψύχραιμες αλλά χωρίς βία.

Μια σειρά από καλές πρακτικές διαχείρισης του φόβου προϋποθέτουν απαραίτητα ο αστυνομικός να θέλει να λύσει χωρίς τη χρήση βίας το πρόβλημα αναφορικά με το συναίσθημα του φόβου που ξεκινάει μεν από αντικειμενικές συνθήκες, κατανοεί ωστόσο ότι η διαχείρισή του αποτελεί μια διαδικασία απόκτησης επαγγελματισμού που τον ωθεί στην αυτοσυγκράτηση και την ψυχραιμία. Πρόκειται για μια διαδικασία εξορθολογισμού, η οποία μέσα από τη γνώση που αποκτά το άτομο τόσο για την εξάρτηση όσο και για τα μέτρα που παίρνει, βοηθά τον αστυνομικό αφενός να απομυθοποιήσει τον φόβο που νιώθει και αφετέρου να μπορέσει να τον μειώσει ή/και να τον εξαφανίσει.

Α. Ερωτήσεις για τα συναισθήματα μου:

1. Τι νοιώθω; Η αναγνώριση: Εφόσον θέλει το άτομο-αστυνομικός, τότε σε αυτό δυσάρεστο συνίασθημα θα πρέπει να δώσει ένα όνομα : φόβος λοιπόν!
2. Τι ακριβώς φοβάμαι; Ο ακριβής προσδιορισμός: Φοβάμαι μήπώς κολλήσω aids, μήπώς απλά με καρφώσουν με βελόνα πράγμα που θα ήταν φοβερό; Σιχαίνομαι; Φοβάμαι μήπώς γίνω σαν κι αυτούς;
3. Όντως φοβάμαι; Φοβάμαι ή σιχαίνομαι; Φοβάμαι ή είμαι εξαλλος; Ή νιώθω έξαλλος και θυμωμένος ή φοβάμαι;
4. Πότε κατάλαβα ότι φοβάμαι για πρώτη φορά; Μήπώς γενικά φοβάμαι στη ζωή μου; Αφού το άτομο κατανοήσει και αναγνωρίσει το συναίσθημα που νοιώθει, ένα επομένο στάδιο είναι η διαδικασία εξορθολογισμού.
5. Έχω δίκιο να φοβάμαι; Δηλαδή, αυτό που φοβάμαι είναι όντως κίνδυνος για μένα και την ομάδα μου ή ακόμα χειρότερα για την οικογένειά μου; Πώς μπορώ να γνωρίζω ότι αποτελεί κίνδυνο, αλλά και το βαθμό αυτού του κινδύνου ;

Στο σημείο αυτό, παρεμβάλλεται μια διαδικασία κατά την οποία ο εξοθολογισμός μέσω της γνώσης βοηθάει πραγματικά τον αστυνομικό να ξεπεράσει κατ΄αρχήν τους πανικούς. Η σοβαρή και τεκμηριωμένη πληροφόρηση αποτελεί μια θεμελιώδη παράμετρο για τον εξορθολογισμό και τη διαχείριση του φόβου.

• Αυτοενημέρωση:
Σχετικά με λοιμώξεις, μεταδοτικότητα και επιμολύνσεις από αρμόδιες υπηρεσίες και των φορέων απεξάρτησης, ιστοσελίδες διεθνών οργανισμών πανεπιστημίων (π.χ. ιατρικές σχολές, κλινικές) βιβλιογραφία αλλά και από την υπηρεσία του (με ειδικά φυλλάδια) σχετικά με τους κινδύνους και τα συμπτώματα που διατρέχει.
• Διερεύνηση του πραγματικού εύρους του κινδύνου: «Πόσοι από μας έχουν αρρωστήσει ή έχουν μολυνθεί; Πότε και σε ποιο χρονικό διάστημα;»
Απάντηση: Αυτοενημέρωση-αναζήτηση απάντησης μέσω των στατιστικών του Υπουργείου Υγείας και της ΕΛΣΤΑΤ. Υποβολή αιτήματος για την παροχή στοιχείων στην υπηρεσία του και σε συνδικαλιστικούς φορείς για να φροντίσουν να παρέχουν τέτοια στοιχεία. Ανάλογα με τις απαντήσεις, το άτομο επαναπροσδιορίζει τη στάση του απέναντι στο πρόβλημα του φόβου και, εφόσον τα πράγματα είναι καθησυχαστικά, ήδη αρχίζει να βγαίνει από τον πανικό (αυτό όμως δεν επαρκεί) .
Απομυθοποίηση: Αυτά που λένε οι συνάδελφοι και η τηλεόραση είναι «παραμύθια»;
Έχει μεγάλη σημασία να απομυθοποιηθούν οι φόβοι και να γίνονται αντιληπτοί οι κίνδυνοι στις πραγματικές τους διαστάσεις. Οι απαντήσεις στα προηγούμενα ερωτήματα ήδη έχουν ενδεχομένως θέσει σε «κρίση» την αυθεντία συναδέλφων και ΜΜΕ.

6. Κινδυνεύω μόνο από αυτό; Άλλοι κίνδυνοι του επαγγέλματος
Σκέψου πόσο και τι είναι πιο ή το ίδιο πιθανό για έναν αστυνομικό:
α) Να επιμολυνθεί ή να έχει μια μοιραία για αυτόν συμπλοκή με ένα κακοποιό; β) Να επιμολυνθεί ή να έχει ένα μοιραίο τροχαίο εν ώρα υπηρεσίας;
γ)Να επιμολυνθεί ή να του προκύψει ένα επίσης μοιραίο περιστατικό τρομοκρατίας;
7. Τελικά κάνω ένα επικίνδυνο αλλά, ωστόσο, κοινωνικά χρήσιμο και ενδιαφέρον επάγγελμα;
Συνειδητοποίηση ότι πρόκειται για μέρος της δουλειάς.

 

Β. Ερωτήσεις για την προστασία μου

Τι μέτρα θα πρέπει να λάβω; Πώς σκέπτομαι να αντιμετωπίσω πιο συστηματικά το φόβο και ταυτόχρονα να προλάβω και να μειώσω την πιθανότητα μόλυνσης;
Παρόλο που είναι δύσκολο να εξαλειφθεί ο κίνδυνος μετάδοσης παθογόνων παραγόντων (ιών, μικροβίων) μέσω του αίματος είτε λόγω επαφής του αίματος με ανοικτή πληγή είτε λόγω τραυματισμών από βελόνες, υπάρχουν πολλά μέτρα τα οποία μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο. Μια σειρά από προληπτικές ενέργειες του αστυνομικού ατομικά (εφόσον δεν έχει φροντίζει η υπηρεσία του) είναι ο κατάλληλος δευτερεύων εξοπλισμός κατά την περιπολία και η υιοθετούμενη συμπεριφορά κατά την άσκηση περιπολίας.

Αυτό περιλαμβάνει στάσεις και συμπεριφορές κατά την επαφή με τον εξαρτημένο:

- Ο έλεγχος της κατάστασης. Σε κάθε περίπτωση επαφής με το χρήστη, είναι σημαντικό ο αστυνομικός να ελέγχει την κατάσταση, ώστε να μην υπάρξει πιθανότητα επιθετικής συμπεριφοράς του χρήστη πέρα από ίσως τη λεκτική, που θα βάλει σε κίνδυνο τον αστυνομικό. Για να συμβεί αυτό, είναι σκόπιμο να ακολουθούνται (ενδεικτικά και κατά περίπτωση) ορισμένες πρακτικές που συμβάλλουν στην αποσυμπίεση και την άμβλυνση του άγχους του αστυνομικού, σε περιπτώσεις που είναι αναγκασμένος να βρεθεί πολύ κοντά με το χρήστη, όπώς για παράδειγμα κατά τη μεταφορά προσαγομένων σε αστυνομικό όχημα. Σε αυτή την περίπτωση, θα βοηθούσε η ανάπτυξη «συζήτησης» με τον προσαγόμενο που να τον καθησυχάζει, δείχνοντας ενδιαφέρον για την κατάστασή του και το τι ακριβώς του συμβαίνει εκείνη τη στιγμή και ταυτόχρονα διαβεβαιώνοντάς τον ότι δεν πρόκειται να του συμβεί κάτι που θα τον προσβάλλει ή, εάν είναι «γνωστός» της αστυνομίας, η πρόκληση γενικότερης συζήτησης που να δημιουργεί ηρεμία στον προσαγόμενο. Η ηρεμία του προσαγόμενου εξασφαλίζει και τον αστυνομικό από ενδεχόμενους κινδύνους. Αυτό προφανώς προϋποθέτει εμπειρία και εκπαίδευση του αστυνομικού.
- Η καλή γνώση της σχετικής νομοθεσίας και των διατάξεων για τους ελέγχους και τα όρια της αστυνομικής εξουσίας μπορεί να βοηθήσει, ώστε να υπάρξει μια θετική ερμηνεία των αρχών που διέπουν τη δράση της αστυνομίας, με στόχο να αποφεύγεται η άσκοπη υποβολή σε σωματικούς ελέγχους.

Search Our Site

anthologio
questionaire
epub flashbook
e pub pdf

Σημαντικό!

Τρείς είναι οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να συντελέσουν στην ανάπτυξη του μεσολαβητικού ρόλου της αστυνομίας ειδικά στο ζήτημα της αστυνόμευσης των εξαρτημένων και αφορούν: α) την ανάπτυξη της ήπιας αστυνόμευσης, β) τον συγκερασμό της με τις πολιτικές μείωσης της βλάβης στον τομέα των εξαρτήσεων που ακολουθούνται από τους φορείς υγείας και γ) τη συνεχή μελέτη και εκτίμηση των επιπτώσεων που έχει η παγκοσμιοποιημένη διάσταση του προβλήματος των ναρκωτικών τόσο στο επίπεδο της προσφοράς όσο και της ζήτησης.